Donald Trump, 1 Şubat tarihinden geçerli olacak şekilde ABD'ye mal ihraç eden bazı Avrupa ülkelerine gümrük vergisi uygulayacak.

ABD Başkanı Trump, bu vergilerin Grönland'ın ABD tarafından "tamamen ve eksiksiz olarak satın alınması için bir anlaşmaya varılana kadar" uygulanacağını söyledi.

Trump; Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya'nın ABD'ye ihraç ettikleri "bütün mallar" için "yüzde 10 gümrük vergisi" ödeyeceğini, bu oranın 1 Haziran'da yüzde 25'e çıkarılacağını söyledi.  "Danimarka'yı ve diğer Avrupa Birliği ülkelerini onlardan gümrük vergisi almayarak yüzyıllarca sübvanse ettik. Şimdi, yüz yıllar sonra, Danimarka'nın geri vermesinin zamanı geldi. Çin ve Rusya'nın da Grönland'ı istediğini söyleyerek, "Dünya barışı tehlikede!" bu adımı, NATO üyesi Avrupa ülkelerinin, Grönland'a asker konuşlandırma kararının ardından geldi.'' dedi.

Gümrük vergileri ithal mallara uygulanan vergiler ve genellikle yabancı ürünleri getiren şirketler tarafından hükümete ödeniyor. Danimarka ve Grönland'da 17 Ocak Cumartesi günü Trump aleyhinde gösteriler düzenlendi ve ülkenin kendi geleceğini belirlemesine izin verilmesi çağrısı yaptı.

NATO üyesi Avrupa ülkeleri, birliğin "Arktik'teki varlığını güçlendirmek" amacıyla "keşif görevi" kapsamında Grönland'a asker göndermiş, NATO birlikleri bölgeye, Danimarka öncülüğünde yürütülen "Arktik Dayanıklılık Operasyonu" adlı ortak tatbikat kapsamında konuşlandırılmıştı.

Görevlendirmede Almanya, İsveç, Norveç, Hollanda ve İngiltere'den askeri personel de yer aldı.

Danimarka Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen, amacın adada "rotasyonlu" bir askeri varlık bulundurmak olduğunu söyledi.

Poulsen, daha sonra yabancı müttefiklerin tatbikat ve eğitim faaliyetlerine katılımıyla adada daha kalıcı bir askeri varlık oluşturmayı hedeflediklerini söyledi.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, ülkesinin konuşlandırmaya katılmayı planlamadığını açıkladı ancak ABD'nin oraya yapacağı herhangi bir askeri müdahalenin "siyasi bir felaket" olacağı konusunda uyardı:

"NATO üyesi bir ülkenin topraklarının başka bir NATO üyesi ülke tarafından işgal edilmesi veya ilhak girişiminin yaşanması, dünyanın sonu olurdu." Rusya'nın Belçika büyükelçiliği ise Arktik'te yaşananlardan "ciddi endişe" duyduğunu ifade etti. NATO'yu "Moskova ve Pekin'den gelen artan tehdit bahanesiyle" bölgede askeri varlık oluşturmakla suçladı.

Danimarka ve Grönland'dan üst düzey yetkililer 14 Ocak'ta ABD ile gerilime neden olan süreci görüştü. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen ve Grönlandlı mevkidaşı Vivian Motzfeldt, 14 Ocak'ta Washington'da ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile biraraya geldi. Rasmussen toplantı sonrasında   görüşmeyi "dobra ama yapıcı" olarak nitelendirdi. ABD ve Danimarka'nın Grönland'ın geleceğine ilişkin pozisyonlarının farklı göründüğünü, "Hâlâ temel anlaşmazlıklarımız var ancak görüşmelere devam edeceğiz"  Danimarka Dışişleri Bakanı Trump'ın açıkça Grönland'ı "fethetmek" istediğini ancak görüşmenin "Amerikan tutumunu değiştirdiğini" düşündüğünü söyledi.

İki ülke arasında bir çalışma grubu oluşturulduğunu ve bu grubun önümüzdeki birkaç hafta içinde bir araya gelerek izlenecek bir yol haritası üzerinde görüşeceğini ve Danimarka'nın Grönland'a güvenlik katkılarını artırmaya hazır olduğunu da belirtti.

Danimarka ve Grönland'a önemli bir destek Paris'ten geldi. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, ülkesinin gelecek ay Grönland'da bir konsolosluk açacağını duyurdu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Washington'ın Grönland'ı ilhak etmesi durumunda görülmemiş sonuçların ortaya çıkacağını savundu. Danimarka, NATO'nun 32 üyesinden biri. Beyaz Saray'ın çözüm önerilerinden biri adanın Danimarka'dan satın alması yönünde.

Ancak ABD'den gelen tehditvari açıklamalarda, adanın güç kullanılarak ilhakı da dışlanmıyor.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise böylesi bir şekilde askeri güç kullanılmasının, bir savunma ittifakı olan NATO'nun sonu olacağı uyarısında bulundu.

Trump'a daha önce de, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen'in sözleri hakkında ne düşündüğü sorulmuş o da "Bu onların sorunu, ben ona katılmıyorum. Bu onun için büyük bir sorun olacak" yanıtını vermişti.

Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise son açıklamasında, bir tercih yapması istenirse, halkının ABD yerine Danimarka'yı seçeceğini belirtiyor.

ABD'nin mevcut durumda Grönland'ın kuzeybatı ucundaki Pituffik Üssü'nde 100'den fazla askeri personeli bulunmakta ve İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana ABD tarafından işletilen bu tesise . Danimarka ile mevcut anlaşmalar nedeniyle ABD'nin Grönland'a istediği kadar asker gönderme yetkisi bulunmakta.

Grönland ile ilgili endişeler, Trump'ın 3 Ocak'ta Venezuela'ya karşı askeri güç kullanarak Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun ABD'ye getirilmesi ile tekrar gündeme geldi. Trump 2019 yılında ilk başkanlık döneminde de Grönland'ı satın almak için teklifte bulunmuş ancak Grönland yetkilileri adanın "satılık olmadığını" belirtmişti.  Son yıllarda Grönland'ın nadir toprak mineralleri ile uranyum ve demir gibi doğal kaynaklarına ilgi artmış,  iklim değişikliği buzulların erimesine etkisi bu kaynaklara erişimi kolaylaştırırken bilim insanları Grönland'ın önemli petrol ve gaz rezervlerine de sahip olduğu düşüncesinde.