İran’dan Türkiye’ye Kitlesel Göç İhtimali: Gerçekçi mi, Erken Bir Korku mu?

İsrail’in 13 Haziran’da başlattığı saldırılar, İran-Türkiye hattında kitlesel göç olasılıklarını gündeme getirdi. Sosyal medyada Suriyeli sığınmacılara benzer bir göç dalgası ihtimali tartışılırken, uzmanlar şu an için böyle bir hareketliliğin başlamadığını belirtiyor.

Göç İdaresi ve BBC Türkçe’nin görüştüğü kaynaklara göre, İran’dan Türkiye’ye kitlesel bir göç dalgası yok. Hatta tam tersi bir akış söz konusu: Türkiye’ye turizm, sağlık veya ticaret amacıyla gelen İranlıların ülkelerine dönme çabaları dikkat çekiyor. Özellikle Van üzerinden İran’a ulaşmaya çalışan yoğun bir insan hareketi gözlemleniyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

Göç uzmanı Metin Çorabatır, büyük çaplı nüfus hareketlerinin ancak İran içindeki sivil yaşam alanlarının tehdit altına girmesi ya da rejim baskılarının artması durumunda mümkün olabileceğini söylüyor.

Sosyolog Prof. Dr. Fatih Aysan ise İranlıların kültürel yapılarının, Türkiye’deki Suriyeli ve Afgan topluluklara kıyasla daha farklı olduğunu vurguluyor. Türkçeye hâkimiyet ve eğitim seviyesi, entegrasyonu kolaylaştıran unsurlar arasında.

Olası Senaryolar

• Kısa süreli güvenlik amaçlı gelişler: Türkiye ile İran arasındaki vizesiz seyahat avantajı nedeniyle bazı İranlıların kısa süreliğine Türkiye’ye gelmesi olası.
• Geniş çaplı göç dalgası ihtimali: Uzun süren çatışmalar, baskıcı iç politika veya kitlesel hava saldırıları gibi senaryolar, göçü tetikleyebilir.
• Sınır ve güvenlik önlemleri: Türkiye, İran sınırında güvenlik önlemlerini artırmış durumda. Sınır hattının 173 kilometresi duvarla örülmüş durumda.

Şu Anda Durum Ne?

Türkiye’de resmî olarak 74.901 İranlı ikamet izniyle yaşıyor. Ancak vatandaşlık almış olanların sayısı belirsiz. 2025’te 3.168 İranlı düzensiz göçmen yakalanmış. İran aynı zamanda, Almanya ve Rusya ile birlikte Türkiye’ye en çok turist gönderen ülkeler arasında yer alıyor.