Zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılmasını da içeren torba kanun teklifi TBMM Genel Kurulu'nda onaylanarak yasalaştı.

Geçtiğimiz hafta TBMM'de birkaç gün süresince oylanan kanun teklifinin tamamı, 199 oya karşı 255 oyla kabul edildi.  21 maddeden oluşan kanun teklifi muhalefet partileri tarafından sert şekilde eleştirildi. Ülkede çok sayıda köylü ve çevre aktivisti kanun teklifine karşı günlerce TBMM önünde oturma eylemi yaptı ve bazı eylemciler açtık grevi başlattı.

Teklifin 11. maddesi, Maden Kanunu'na eklenecek geçici 45'inci madde ile Muğla'daki belirli bölgelerdeki zeytinlik alanlarında elektrik üretimi amacıyla yapılacak madencilik faaliyetine izin veriyor, bu faaliyette bulunacak şirketlere sorumluluklar getiriyordu.

Teklifin ilk halinde şirketlere faaliyet yürütülecek alan ile eş değer büyüklükte zeytin sahası tesis etme zorunluluğu getirilmişti.

AKP milletvekilleri Muhammet Emin Akbaşoğlu, Adem Yıldırım, Yakup Otgöz, Hüseyin Altınsoy, Seda Sarıbaş ve Nurettin Alan tarafından verilen önerge ile 11. maddenin metni değiştirildi.

Şirketlerin tesis etmek zorunda oldukları zeytin sahaları, taşınan ve taşınamayan zeytin ağacı sayısının en az iki katı zeytin ağacından oluşmak zorunda. Bununla birlikte zeytinliği kamulaştırılan arazi sahiplerinin yeni zeytin bahçeleri tesisi ve taşınması için arazi tahsisine yönelik önerileri de değiştirildi.

Teklifin ilk halinde bu arazilerin rayiç bedel üzerinden 10 yıl süreyle kiralanmasına izin veriliyorken bu bedel Harçlar Kanunu'nun, "Kayıtlı değer, emlak vergisi değeri" başlıklı 63'üncü maddesine göre belirlenen harca esas değerin yüzde biri olarak hesaplanacak ve araziler bu bedel üzerinden 20 yıl süre ile doğrudan kiralanabilecek. Kira süresi sonunda da bakım yükümlülüklerini yerine getirdiği tespit edilen ve talepte bulunan kiracıların kira süreleri 10'ar yıl süreyle uzatılabilecek.

Muhalefet partileri "Süper İzin" olarak nitelendirdikleri teklifin özellikle 11. maddesine tepkili.

Teklif, elektrik üretimine yönelik madencilik faaliyetlerinin, başka alanlarda yapılamaması durumunda, tapuda zeytinlik olarak kayıtlı ya da üzerinde fiilen zeytin bulunan alanlarda gerçekleştirilmesine olanak tanıyor.

Meclisteki görüşmelerde CHP Ankara Milletvekili Semra Dinçer, zeytinliklerin korunması amacıyla kürsüye çıplak ayakla çıkarak elinde zeytin dalıyla konuşma yaptı.

CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır, TBMM'de 18 Temmuz'da düzenlediği basın toplantısında "Gece yarısı önerge veriyorlar. Yetmiş sekiz bin ağacı kesip yerine 157 bin ağacı dikeceklermiş. Madem dikmeye meraklısın niye kesiyorsun? Üç yüz yaşındaki zeytin ağacını keseceksin, bir günlük ağaç dikeceksin. Koskoca TBMM beş tane şirketin el kaldırıp indiren CEO'su haline gelmiş. İnsanlar meclis kapısında açlık grevinde. O yüzden direnmeye devam edeceğiz"

dedi.

Hükümet, kanun teklifiyle yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmayı ve madencilik faaliyetlerini kolaylaştırmayı, rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı tesisler için izin süreçlerinin sadeleştirilmesini planlıyor. Stratejik veya kritik olarak sınıflandırılan madenlere yönelik önemli yetkiler tanımlanarak söz konusu madenlerin bulunduğu alanlarda devlet, acele kamulaştırma yoluna gidebilecek ve üretimin en fazla yüzde 10'unu aşmayacak şekilde bu madenlerin stoklanması da cumhurbaşkanı kararıyla zorunlu olabilecek. Hangi madenlerin "kritik" sayılacağı  milli savunma, sanayi ve ticaret bakanlıklarının ortak görüşüyle tespit edilecek.

Kamu kurumları Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreciyle ilgili üç ay içinde göِrüş bildirmemesi durumunda zeytinliklerde madencilik faaliyeti yürütülmesine yönelik projeye "izin verilmiş" olacak.

Kamu kurumları arasında görüş ayrılığı olursa nihai kararı cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında oluşturulacak ve ilgili bakanların yer alacağı bir kurul verecek.

Yasa ile devlet ormanlarında yürütülecek madencilik faaliyetlerine yönelik bir düzenleme de getiriliyor. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne (MAPEG), bu alanlarda faaliyet yürütülmesi için 24 aya kadar bedelsiz izin verilebilecek ve faaliyet süresince yetki tamamen MAPEG'e ait olacak. Bu alanlarda orman izni alınmışsa, ÇED sürecinde ayrıca görüş alınması gerekmeyecek.

Maden arama ruhsatı alabilmek için yatırım teminatı gösterme şartı aranacak. Bu durumda mali ve teknik yeterliliğe sahip yatırımcıların sektöre girmesi amaçlanıyor. Taahhütlerini yerine getirmeyen yatırımcıların teminatları da kamuya gelir kaydedilecek. Ruhsat sahibi firmalara yönelik getirilen yeni düzenleme ile asgari üretim şartı getiriliyor. Şirketler belirlenen düzeyde üretim gerçekleştirmezse, ruhsatlarının iptal edilmesi mümkün olacak. Bu adımla atıl ruhsatların önüne geçilmesi ve üretime dönük projelerin desteklenmesi planlanıyor.

Kırsal alanda yaşayan pek çok kişi zeytinliklerinin başka yerlere taşınması ve doğal hayatın bozulması ihtimaline karşı endişe içinde.

Teklifi eleştiren sivil toplum kuruluşları, çevre örgütleri, siyasal partiler ve köylüler;

Bazı iklim aktivistleri ve köylüler, şirketlere "kamu yararı adı altında diledikleri alanda proje yürütmenin yolunun açılacağı"nı düşünüyor.

Toprağımızı Vermiyoruz Platformu adına basın açıklaması yapan Aslı Kahraman Eren, "Bu talan yasası köylerden şehirlere köylüleri göç etme zorunluluğunda bırakır. Bu yasa Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geldiği günden itibaren 'Toprak olmazsa yurt olmaz' diyoruz"

dedi.

Beş yıldır zeytinliklerinin maden yapılmasına karşı mücadele veren İkizköy Direniyor platformu, Ankara'daki sağanak yağmura rağmen günlerce oturma eylemleri yaptı.

TEMA Vakfı, "Doğal ve kültürel varlıklarımız yalnızca sağlıklı bir yaşamın değil, geleceğimizin de temelidir. Onları korumak hepimizin ortak sorumluluğudur"

açıklamasını yaptı.

Vakıf,  Kanunun TBMM'den geçirilmesi sonrasında "Suyumuz, toprağımız, zeytinimiz, ormanlarımız ve kültürel varlıklarımız, Cumhuriyet tarihinde hiç olmadığı kadar tehlike altında!"

açıklamasını yaptı.

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu'na (DİSK) bağlı bazı sendikalarla birlikte Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'ne (TMMOB) bağlı çevre, gıda, meteoroloji mühendisleri odalarının da içinde bulunduğu Tarım Platformu da yasa teklifinin geri çekilmesini istedi ve

"Zeytinliğini kaybeden köylüyle, havası kirlenen kentli işçinin, suyuna sahip çıkan mahalleliyle ormanını savunan ekoloji aktivistinin mücadelesi ortaktır ve ortak olmalıdır" denildi. Muğla Çevre Platformu'na göre ise düzenlemenin meclisten geçmesi halinde sadece Muğla'da 48 köy ve mahalle boşaltılabilir.''

açıklamasını yaptı.